Leven
Galileo werd geboren in Pisa, in een muzikaal gezin. Hij studeerde geneeskunde maar stapte over op wiskunde en werd in 1589 hoogleraar in Pisa, later Padua en uiteindelijk hofwiskundige in Florence. In 1633 stond hij voor de Romeinse Inquisitie wegens zijn verdediging van het heliocentrische wereldbeeld van Copernicus. Hij werd veroordeeld tot huisarrest, dat de rest van zijn leven duurde. Pas in 1992 werd hij door de Rooms-Katholieke Kerk formeel gerehabiliteerd.
Wetenschappelijke bijdragen
De telescoop en de hemel (1609–1610)
Galileo bouwde een eigen verbeterde versie van de in Nederland uitgevonden kijker (de eerste octrooiaanvraag was van Hans Lipperhey in Middelburg, 1608). In de winter van 1609–1610 ontdekte hij dat de Maan bergen heeft, dat Venus fasen vertoont zoals de Maan, dat de Melkweg uit ontelbare sterren bestaat, en — beroemd — dat Jupiter vier eigen manen heeft (nu de Galileïsche manen). Die laatste ontdekking bewees dat niet alles om de Aarde draait.
Valwetten
Galileo toonde experimenteel aan dat alle voorwerpen in afwezigheid van luchtweerstand even snel vallen, ongeacht hun massa. Zijn zorgvuldige metingen aan rollende ballen op hellingen leverden de wiskundige beschrijving van eenparig versnelde beweging — een rechtstreekse voorloper van Newtons bewegingswetten.
Methode
Galileo zette experiment en wiskunde als gelijkwaardige instrumenten in. Hij wordt vaak "de vader van de moderne wetenschappelijke methode" genoemd omdat hij beweringen niet langer aan autoriteit toetste, maar aan meting.
Erfenis
Zonder Galileo geen Newton. Zijn experimentele bevindingen over valbeweging en zijn telescopische waarnemingen ondergroeven het aristotelische wereldbeeld onomkeerbaar. NASA noemde de jupitersonde Galileo (1989–2003) naar hem; de Europese gps-tegenhanger heet eveneens Galileo.
Tijdlijn
- 1564 — Geboren in Pisa.
- 1589 — Hoogleraar wiskunde in Pisa.
- 1609 — Bouwt zijn telescoop.
- 1610 — Ontdekt de vier grote manen van Jupiter; publicatie Sidereus Nuncius.
- 1632 — Publicatie van Dialogo ter verdediging van het Copernicaans wereldbeeld.
- 1633 — Veroordeeld door de Inquisitie tot huisarrest.
- 1642 — Overleden in Arcetri.
Veelgestelde vragen
Wat ontdekte Galileo?
Onder andere bergen op de Maan, de fasen van Venus, de samenstelling van de Melkweg uit sterren, en de vier grote manen van Jupiter (Io, Europa, Ganymedes, Callisto). Daarnaast formuleerde hij de wiskundige wetten van vallende lichamen.
Heeft Galileo de telescoop uitgevonden?
Nee. De eerste octrooiaanvraag was van de Middelburgse brilmaker Hans Lipperhey (1608). Galileo bouwde een sterk verbeterde versie en was de eerste die hem systematisch op de sterrenhemel richtte.
Waarom werd hij veroordeeld?
Hij verdedigde openlijk het heliocentrische model van Copernicus, waarin de Zon centraal staat en de Aarde om haar heen draait. Dat botste met de toen heersende interpretatie van bijbelpassages. In 1633 veroordeelde de Inquisitie hem tot huisarrest.