Leven
Maria Skłodowska — pas later "Marie Curie" — werd geboren in Warschau onder Russisch bestuur. Universitaire studie was er voor vrouwen niet toegestaan, dus verhuisde ze in 1891 naar Parijs en studeerde aan de Sorbonne. In 1894 ontmoette ze Pierre Curie, een Franse natuurkundige; ze trouwden een jaar later. Hun wetenschappelijke samenwerking duurde tot Pierres dood door een verkeersongeval in 1906.
Na Pierres overlijden nam Marie zijn leerstoel over aan de Sorbonne — als eerste vrouwelijke hoogleraar aldaar. Ze leidde tijdens de Eerste Wereldoorlog mobiele röntgenapparatuur ("petites Curies") om soldaten aan het front te helpen. Marie stierf in 1934 aan een aplastische bloedarmoede, vrijwel zeker veroorzaakt door haar jarenlange blootstelling aan straling. Haar laboratoriumnotitieboeken zijn nog steeds zo radioactief dat ze in lood worden bewaard.
Wetenschappelijke bijdragen
Radioactiviteit
Henri Becquerel had in 1896 ontdekt dat uraniumzouten spontaan straling uitzenden. Marie Curie nam dit verschijnsel — waarvoor zij de term radioactiviteit introduceerde — als onderwerp van haar proefschrift. Ze toonde aan dat het uit het atoom zelf komt, niet uit chemische reacties.
Polonium en radium (1898)
Door tonnen pekblende — een uraniumerts — chemisch te scheiden, isoleerden Marie en Pierre twee voorheen onbekende elementen: polonium (vernoemd naar Polen) en radium. Beide blijken sterker radioactief dan uranium. Voor dit werk kregen ze in 1903 — samen met Becquerel — de Nobelprijs voor de natuurkunde.
Zuiver radium (1910)
In 1910 slaagde Marie er als eerste in om puur metalliek radium te isoleren. Voor deze prestatie kreeg ze in 1911 een tweede Nobelprijs — nu voor de scheikunde. Daarmee is ze nog steeds de enige persoon met Nobelprijzen in twee verschillende natuurwetenschappen.
Erfenis
Het werk van Marie Curie opende de weg naar de moderne kernfysica en de medische beeldvorming en bestraling. De eenheid van activiteit van radioactieve bronnen (de curie, Ci) is naar haar en Pierre vernoemd. Haar dochter Irène Joliot-Curie kreeg in 1935 zelf een Nobelprijs voor scheikunde — een unieke familiaire prestatie.
In 1995 werden de resten van Marie en Pierre overgebracht naar het Panthéon in Parijs. Marie was de eerste vrouw die op eigen wetenschappelijke verdiensten in dat eregraf werd bijgezet.
Tijdlijn
- 1867 — Geboren in Warschau.
- 1891 — Verhuist naar Parijs.
- 1895 — Trouwt met Pierre Curie.
- 1898 — Ontdekking van polonium en radium.
- 1903 — Nobelprijs natuurkunde.
- 1906 — Pierre overlijdt; Marie wordt hoogleraar.
- 1911 — Nobelprijs scheikunde.
- 1934 — Overleden in Passy.
Veelgestelde vragen
Wie was Marie Curie?
Marie Curie (1867–1934) was een Pools-Franse natuur- en scheikundige. Ze ontdekte samen met haar man Pierre de elementen polonium en radium en was de eerste persoon die twee Nobelprijzen ontving in twee verschillende wetenschappen.
Welke elementen ontdekte Marie Curie?
Marie en Pierre Curie ontdekten in 1898 polonium (vernoemd naar Maries vaderland Polen) en radium. Beide zijn sterk radioactief en hebben sindsdien tal van toepassingen gevonden, met name in de geneeskunde.
Hoeveel Nobelprijzen had Marie Curie?
Twee: natuurkunde in 1903 (gedeeld met Pierre Curie en Henri Becquerel) en scheikunde in 1911 (alleen). Marie blijft tot vandaag de enige persoon die in twee verschillende natuurwetenschappen een Nobelprijs heeft gewonnen.
Waardoor stierf Marie Curie?
Ze stierf in 1934 aan aplastische bloedarmoede, vrijwel zeker veroorzaakt door jarenlange blootstelling aan radioactiviteit. De gevaren ervan waren in haar tijd nog onbekend.